حقوق

انواع جرایم رایانه ای و مجازات آن
امروزه با پیشرفت و توسعه ارتباطات و گستردگی تکنولوژی در تجارت، آموزش، اقتصاد، زندگی روزمره و همچنین فراگیر شدن استفاده از اینترنت و فضای مجازی، سودجویی از ابزار و وسایلی

اطلاعات کامل و تماس با وکیل

همچون رایانه، موبایل و اینترنت نیز بسیار افزایش یافته است؛ به همین منظور قانون مجازات اسلامی، در رابطه با این موضوع جرم انگاری نموده و برای این جرایم مجازات تعیین کرده است.

جرایم رایانه ای چیست؟
هر فعل یا ترک فعلی که به کمک رایانه و سامانه های مخابراتی و یا از طریق اینترنت در فضای مجازی انجام شود و قانون آن را ممنوع کرده  و برای آن مجازات تعیین کرده باشد؛ شامل جرایم رایانه ای می باشد.

عناوین جرایم رایانه ای
۱- جرائم علیه محرمانگی داده ها و سامانه های رایانه ای و مخابراتی:
الف- دسترسی غیرمجاز

ب- شنود غیرمجاز

پ- جاسوسی رایانه ای

۲- جرائم علیه صحت و تمامیت داده ها و سامانه های رایانه ای و مخابراتی:
الف- جعل رایانه ای

ب- تخریب و اخلال در داده ها یا سامانه های رایانه ای و مخابراتی

۳- سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه
۴- جرائم علیه عفت و اخلاق عمومی
۵- هتک حیثیت و نشر اکاذیب

۱- جرائم علیه محرمانگی داده ها و سامانه های رایانه ای و مخابراتی:
الف- دسترسی غیر مجاز

مطابق ماده ۱ قانون جرائم رایانه ای هر شخصی به  داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی که با راهکارهای امنیتی (رمزگزاری) حفاظت شده است، به صورت غیرمجاز دسترسی پیدا کند، به حبس از ۹۱ روز تا ۱ سال یا جزای نقدی از ۵ میلیون ریال تا ۲۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

ب- شنود غیر مجاز

اگر کسی  محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه های مخابراتی یا رایانه ای را به طور غیر مجاز شنود کند به مجازات جزای نقدی از ده میلیون تا چهل میلیون ریال و یا حبس از ۶ ماه تا ۲ سال  و یا هر دو مجازات باهم محکوم می گردد.

پ- جاسوسی رایانه ای

هر شخصی به داده های سری (داده هایی که افشای آن ها به امنیت کشور یا منافع ملی لطمه می زند) در حال انتقال یا ذخیره شده در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی به صورت غیرمجاز دسترسی پیدا کند یا آن ها را شنود کند به حبس از ۱ تا ۳ سال یا جزای نقدی از ۲۰ تا ۶۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

 همچنین هرگاه شخصی داده های مذکور را در دسترس افراد فاقد صلاحیت قرار دهد به حبس از ۲ تا ۱۰ سال محکوم می گردد.

مورد دیگر این که اگر شخصی این داده های سری را افشا کند یا در دسترس افراد یا دولت ها یا سازمان های بیگانه قرار دهد به حبس از ۵ تا ۱۵ سال محکوم می شود.

۲- جرائم علیه صحت و تمامیت داده ها و سامانه های رایانه ای و مخابراتی:
الف- جعل رایانه ای

جعل رایانه ای در موارد زیر رخ می دهد:

۱- در داده های قابل استناد به صورت غیرمجاز تغییری ایجاد شود.

۲- داده ی قابل استنادی به صورت متقلبانه ایجاد شود.

۳- تغییرداده ها یا علائم موجود در کارت های حافظه  در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا تراشه ها و یا وارد کردن و ایجاد متقلبانه داده ها یا علائم.

نکته مهم: این که استفاده از داده ها یا کارت های مجعول نیز مجازات حبس یا جزای نقدی یا هر دو مجازات را در پی خواهد داشت.

نکته مهم دیگری که باید به آن توجه نمود این است که در جعل رایانه ای حتما باید داده ای تغییر کند یا داده ای ایجاد شود بنابراین اگر شخصی با استفاده از رایانه شناسنامه یا سندی را جعل کند، جعل عادی محسوب می شود.

ب- تخریب و اخلال در داده ها

اگر شخصی داده های شخص دیگری را از سامانه های رایانه ای (و امثال آن) حذف یا تخریب یا مختل یا غیرقابل پردازش کند به حبس از ۶ ماه تا ۲ سال یا جزای نقدی از ۱۰ تا ۴۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می شود.

نکته: هرگونه عمل غیرمجازی از قبیل انتقال، پخش، حذف و دستکاری یا تخریب داده ها و همچنین مخفی کردن یا تغییر رمز داده ها که دسترسی شخص مجاز را مختل کند توسط قانون گذار جرم انگاری شده و برای آن مجازات تعیین شده است.

۳- سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه
سرقت رایانه ای

سرقت رایانه ای:
طبق ماده ۱۲ قانون جرائم رایانه ای سرقت رایانه ای به این صورت محقق می شود که شخصی اطلاعات و داده های متعلق به دیگری را به صورت غیر مجاز برباید.

کلاهبرداری رایانه ای:
طبق ماده ۱۳ قانون جرائم رایانه ای استفاده ی غیر مجاز از سامانه های مخابراتی یا رایانه ای با انجام اعمالی متقلبانه مانند تغییر، محو، وارد کردن، ایجاد کردن اطلاعات و داده ها یا اختلال در سامانه برای تحصیل مال، منفعت یا خدمات برای خود یا دیگری کلاهبرداری رایانه ای محسوب می شود و شخص مرتکب علاوه بر رد مال، به حبس از ۱ تا ۵ سال یا جزای نقدی ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می گردد.

طبق ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیکی، در مجازات کلاهبرداری اینترنتی، علاوه بر این که مال کلاهبرداری شده باید به صاحب آن برگردانده شود، حبس و همچنین  جزای نقدی برای فرد متخلف در نظر گرفته شده است که با توجه به موخر بودن قانون جرائم رایانه ای مجازات مندرج در آن قانون اعمال می گردد.

۴- هتک حیثیت و نشر اکاذیب
طبق ماده ۱۶ قانون جرائم رایانه ای اشخاصی که صدا یا فیلم دیگران را به وسیله سیستم های مخابراتی یا رایانه ای تغییر دهند یا تحریف کنند و آن را پخش و منتشر کنند به صورتی که  عرفا موجب هتک حیثیت افراد شوند به مجازات جزای نقدی از ۵ تا ۴۰ میلیون ریال  یا حبس از ۹۱ روز تا ۲ سال و یا هر دو مجازات محکوم می شوند.

ماده ۱۷ قانون جرائم رایانه ای

این ماده قانون اشاره به افرادی دارد که صدا، تصویر یا فیلم خانوادگی و خصوصی و یا اسرار دیگران را بدون رضایت آن ها منشر کرده و در دسترس عموم قرار می دهند؛ به صورتی که باعث ضرر یا هتک حیثیت آن ها می شود و مجازاتش جزای نقدی ۵ تا ۴۰ میلیون ریال  یا از ۹۱ روز تا ۲ سال حبس و یا هر دو مجازات می باشد.

نکته: اگر کسی، شخصی را به انتشار و پخش نمودن فیلم و عکس خصوصی و یا اسکرین شات و صدا، تهدید نماید حتی اگر تهدید او عملی نشود جرم محسوب شده و میتوان از او به عنوان تهدید به انتشار فیلم و عکس، شکایت نمود.

هرشخصی که با جرائم ماده ۱۶ و ۱۷ قانون جرائم رایانه ای و تهدید مذکور در نکته بالا مواجه شد می بایست بدون هیچ گونه ترسی به دادسرا مراجعه  نموده و مراحل قانونی را طی نماید

مصادیق جرایم رایانه ای
مصادیق دیگری از جرائم رایانه ای:
۱- انتشار محتویات مبتذل و مستهجن
هر شخصی محتویات و آثار مبتذل (صحنه ها و تصاویر قبیح) و مستهجن (تصاویر برهنه ی زن یا مرد یا اعمال جنسی) را منتشر، تولید، توزیع، یا معامله کند به مجازات حبس یا جزای نقدی یا هر دو مجازات محکوم می گردد.

نکته: شایان ذکر در این خصوص این که اگر جمیع شرایط لازم مهیا باشد آن شخص به افساد فی الارض محکوم خواهد شد.

۲- توهین به مقدسات مذهبی در فضای مجازی
توهین کردن به مقدسات مذهبی همچون پیامبران، ائمه و هرگونه اعتقادات مذهبی در فضای مجازی( اینستاگرام،  واتساپ، تلگرام و یا هر اپلیکیشن و برنامه ی دیگری) جرم محسوب می گردد.

اهانت به مقدسات مذهبی به صورت نوشته و نگارش، صدای ضبط شده که حاوی تمسخر و الفاظ رکیک باشد و یا تصویر و عکسی که چهره های مذهبی را تمسخر کند و یا به صورت کاریکاتور باشد، محقق می گردد. اگر این جرم اثبات شود مجازات آن ۱ تا ۵ سال حبس می باشد.

۳- مزاحمت اینترنتی
مزاحمت اینترنتی شامل رفتارهایی همچون ارسال پیام های بی مورد در برنامه های اینترنتی همچون واتساپ، تلگرام و …  و همچنین ارسال عکس و فیلم هایی که باعث بی آبرویی و به دردسر انداختن طرف مقابل می شود.

به طور کلی می توان گفت هر رفتاری که ضد جان، آبرو، مال، آسایش و امنیت دیگری محسوب شود مزاحمت تلقی بوده و اگر این مزاحمت از طریق اینترنت و برنامه های اینترنتی و فضای مجازی صورت گیرد مزاحمت اینترنتی محسوب می شود که بسته به نوع مزاحمت جزء یکی از عناوین مجرمانه قانون جرائم رایانه ای قرار گرفته و مجازات آن طبق ماده قانون مرتبط تعیین می گردد.

دادگاه صالح به رسیدگی جرائم رایانه ای

بر اساس ماده ۲۹ قانون جرائم رایانه ای جرایم رایانه ای در صلاحیت محلی دادگاه محل وقوع جرم می باشد اما اگردر جرائم رایانه ای گزارش شده، محل دقیق وقوع جرم مشخص نگردد؛ تحقیقات مقدماتی باید در دادسرای محل گزارش جرم، انجام شده و سپس دادگاه مربوطه  رای را صادر نماید.

فی الحال در شهر تهران دادسرای ویژه ای (دادسرای ناحیه ۳۱) برای رسیدگی به جرائم رایانه ای وجود دارد که تحقیقات مقدماتی در این دادسرا صورت می گیرد.

نمونه شکوائیه جرائم رایانه ای
در این جا نمونه ای از شکوائیه در رابطه با انتشار اسرار خصوصی را تنظیم کردیم:

اینجانب …………….. فرزند ………….. با کد ملی به شماره …………….. از آقای دکتر ………………. فرزند ……………. با کد ملی به شماره …………….. شکایتی در خصوص انتشار عکس و فیلم خصوصی من، بدون رضایت از بنده دارم.

من حدود ۸ ماه پیش نزد ایشان عمل زیبایی پیکرتراشی (لیپوماتیک) انجام داده ام، ایشان در برنامه اینستاگرام  دارای صفحه کاری و همچنین در کانال تلگرام دارای کانال می باشند که تبلیغات کاری و نمونه جراحی های خود را به اشتراک می گذارند اما بنده در زمان مراجعه به ایشان چندین بار تاکید کردم که راضی به اشتراک گذاشتن تصاویر و فیلم در زمان قبل و بعد از عمل خود نمی باشم و ایشان هم تاکید کردند که بدون رضایت بیمار هرگز چنین کاری را انجام نمی دهند اما پس از گذشت ۵ ماه از جراحی بنده، تصاویر خود را در کانال و صفحه ایشان مشاهده کردم.

از قاضی مربوطه تقاضای رسیدگی به جرم ارتکابی را دارم.

تصادفات رانندگی
امروزه تصادفات رانندگی یکی از بیشترین حوادثی است که اتفاق می افتد و در کشور ما جزء سه عامل اصلی مرگ و میر به شمار می رود.

در قانون ایران برای عاملان حوادث رانندگی و یا اشخاصی که با رانندگی پر خطر منجر به  فوت، صدمات بدنی و خسارات مالی برای دیگران  شوند مجازات هایی از قبیل دیه، حبس، جزای نقدی و جبران خسارت پیش بینی کرده است که در ادامه به طور کامل به توضیح آن می پردازیم.

وکیل تصادفات رانندگی

مسئولیت مالک خودرو در تصادفات رانندگی
بر اساس آن چه در قانون مجازات اسلامی گفته شده است مسئولیت تصادف بر عهده متصدی وسیله نقلیه (راننده) می باشد و شخص مالک در این مورد مسئولیتی ندارد اما اگر راننده ی وسیله نقلیه ای که منجر به تصادف شده است طفل باشد و یا این که وسیله نقلیه دارای نقص فنی باشد که راننده نسب به آن جاهل باشد و نداند در این صورت مالک خودرو اقوی از مباشر شناخته می شود و مسئول است.

مجازات رانندگی بدون گواهی نامه (پروانه رانندگی)

بر اساس ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی، اگر شخصی بدون داشتن گواهی نامه رسمی رانندگی نماید و یا این که بعضی از وسایل نقلیه که نیازمند گواهی نامه مخصوص است، فرد بدون داشتن آن گواهی نامه مخصوص اقدام به رانندگی با آن وسایل کند به مجازات محکوم میگردد که مجازات آن برای بار اول حبس تعزیری ۱۰ روز تا ۲ ماه و یا به ۵۰ هزار تا ۵۰۰ هزار ریال جزای نقدی و یا هر دو باهم محکوم می شود.

نکته مهم: اگر راننده ای گواهی نامه داشته باشد ولی گواهی نامه ی آن برای رانندگی با  آن وسیله لازم است، نباشد در حکم راننده بدون گواهی نامه می باشد و مجازات او تشدید می شود برای مثال رانندگی با کامیون و ماشین سنگین لازم به داشتن گواهی نامه پایه یک می باشد اما اگر شخصی با داشتن گواهی نامه پایه دو اقدام به رانندگی با کامیون نماید، مجازات او تشدید می گردد. (بر اساس رای وحدت رویه شماره ۳۴ مورخ ۰۳/۰۲/۱۳۳۴)

مجازات در تصادفات رانندگی:

تصادفات رانندگی با توجه به این که منجربه قتل گردد و یا اینکه موجب آسیب دیدگی و مصدومیت شود و همچنین وضعیت راننده (داشتن گواهی نامه، وضعیت جسمانی مانند مست بودن یا نبودن  و …) به چند دسته تقسیم می گردد که در ادامه به توضیحات جزء به جزء آن می پردازیم.

تصادفات رانندگی منجر به قتل غیرعمد:
طبق ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی، اگر بر اثر بی مبالاتی، بی احتیاطی و یا عدم رعایت نظامات دولتی و یا عدم مهارت راننده باعث قتل غیرعمدی گردد مجازات آن ۶ ماه تا ۳ سال حبس و همچنین پرداخت دیه در صورتی که اولیای دم دیه را مطالبه کنند.

نکته۱: تشخیص بی احتیاطی یا بی مبالاتی راننده  بر اساس تبصره ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی با اظهر نظر کارشناسی انجام می شود.

نکته ۲: ماده ی فوق در رابطه با متصدی کلیه وسایل نقلیه اعم از زمینی، آبی یا هوایی می باشد.

تصادفات رانندگی منجر به صدمات بدنی:
الف) طبق ماده ۷۱۵ قانون مجازات اسلامی، هرگاه بی احتیاطی، بی مبالاتی، عدم مهارت راننده و یا عدم رعایت نظامات دولتی در تصادف موجب مرض دماغی یا جسمی شود که قابل علاج و درمان نباشد و یا این که باعث از بین رفتن یکی از حواس و یا از کار افتادن یا تغییر شکل دائمی یکی از اعضای بدن یا صورت شخص شود و یا موجب سقط جنین شود، مرتکب به مجازات ۲ ماه تا ۱ سال حبس محکوم می گردد و در صورتی که فرد آسیب دیده و مصدوم تقاضای دیه نماید به پرداخت دیه نیز محکوم می شود.

ب) طبق ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، هرگاه بی احتیاطی، بی مبالاتی، عدم مهارت راننده و یا عدم رعایت نظامات دولتی باعث نقصان یا ضعف دائم یکی از اعضا یا منافع بدن شود یا موجب از بین رفتن قسمتی از عضو بدن شود اما عضو از کار نیفتد  و یا این که باعث شود زن باردار قبل از موعد طبیعی (زودتر از موعد) وضع حمل کند، مجازات شخص مرتکب از ۲ ماه تا ۶ ماه حبس می باشد و در صورتی که مصدوم (فرد آسیب دیده) تقاضای دیه نماید، به پرداخت دیه محکوم می شود.

نکته: نکته قابل توجه این که در تصادفات رانندگی تنها زمانی راننده را می توان تعزیر کرد که در نتیجه بی احتیاطی، بی مبالاتی، عدم رعایت نظامات دولتی و یا عدم مهارت راننده، تصادف رخ داده باشد و در صورت وجود نداشتن این شرایط تعزیر راننده منتفی است برخلاف دیه  که تقصیر یا عدم تقصیر مرتکب نقشی در مسئولیت شخص برای پرداخت دیه ندارد.

عوامل تشدید کننده مجازات در تصادفات رانندگی:
۱- مست بودن راننده در هنگام رانندگی

۲- داشتن سرعت غیر مجاز (سرعتی که بیشتر از سرعت تعیین شده باشد)

۳- نداشتن گواهی نامه رانندگی (پروانه رانندگی)

۴- حرکت کردن در محل هایی که برای عبور عابر پیاده مشخص و علامت گذاری شده است.

۵- رانندگی با وجود آگاه بودن به ایراد و نقص فنی  و مکانیکی اتومبیل

۶- رانندگی در محل هایی که عبور ممنوع بوده است.

طبق ماده ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی، در تصادفاتی که حتی یک مورد از موارد فوق الذکر وجود داشته باشد ، مرتکب به بیش از دو سوم حداکثر مجازات مذکور در موارد فوق محکوم می گردد و همچنین علاوه بر مجازات مرتکب به مدت ۱ تا ۵ سال از رانندگی یا تصدی وسایل موتوری محروم میشود.

تبدیل حبس به جزای نقدی در تصادفات رانندگی:
بر اساس تبصره ماده ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی و طبق بند ۱ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای  دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب ۱۳۷۳ در مورد جرایم رانندگی به جای حبس جزای نقدی تعیین می شود به جز تصادفاتی که منجر به فوت می شود و جرایم رانندگی که مجازات آن تشدید شده باشد به هیچ عنوان حبسشان به جزای نقدی تبدیل نخواهد شد.

مرجع رسیدگی به تصادفات رانندگی
مرجع رسیدگی به تصادفات رانندگی:
مرجع قضایی صلاحیت دار در خصوص رسیدگی به پرونده های تصادف بستگی به نتیجه ی تصادف و حادثه دارد.

الف) تصادفات منجر به خسارات مالی:

چنان چه تصادف صرفا منجر به خسارات مالی شده باشد با توجه به میزان خسارت شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی صلاحیت رسیدگی به این موضوع را دارند که اگر میزان خسارت تا ۲۰ میلیون تومان باشد شورای حل اختلاف مسئول رسیدگی به پرونده است و اگر میزان خسارت بالای ۲۰ میلیون تومان باشد، در صلاحیت دادگاه حقوقی است.

ب) تصادفات منجر به فوت و آسیب و صدمات جسمانی:

چنان چه تصادف منجر به فوت و یا صدمات جسمانی شود ابتدا پرونده در دادسرا رسیدگی می شود و پس از تحقیقات اولیه به دادگاه کیفری دو ارجاع داده می شودتا تحقیقات تکمیل گردد و رای نهایی صادر شود.

نکته: اگر تصادفی منجر به هر دو (خسارات مالی و یا منجر به فوت و آسیب و صدمات جسمانی) شود، پرونده در دو مرجع قضایی مختلف رسیدگی می شود. خسارات مالی در شورای حل اختلاف و یا دادگاه حقوقی و فوت و صدمات جسمانی در دادسرا و دادگاه کیفری دو رسیدگی می شود.

وکیل دیه:
یکی از سوالاتی که ممکن است برای شما پیش آید این است که آیا لازم است برای پرونده های منجر به اخذ یا پرداخت دیه وکیل گرفت و یا با وکیل مشورت کرد؟

در پاسخ به این سوال باید ذکر کرد که وکیل دیه به دلیل تخصص در این نوع پرونده (وصول و اخذ دیه) و تجربه بالا در پرونده های مشابه، در این موضوع تسلط کامل داشته و باعث جلوگیری از ضرر و زیان احتمالی شما در پرونده می شود.

نحوه گرفتن دیه در ضرب و جرح

 تعریف دیه:
طبق ماده ۴۴۸ قانون مجازات اسلامی، مال معینی که به دلیل جنایات غیرعمدی برنفس، عضو یا منفعت، یا جنایات عمدی که قصاص ندارند و در شرع اسلام معین شده است را دیه می گویند.

انواع دیه:
دیه به دو صورت می باشد:

۱- دیه مقدر (دیه)

۲- دیه غیرمقدر (ارش)

تفاوت دیه با ارش:
دیه مقدر، دیه ای است که میزان و مقدار آن در شرع مشخص گردیده است اما مقدار دیه ی غیرمقدر در شرع مشخص نشده و پزشک قانونی و دادگاه براساس نوع و مقدار جنایت و تاثیری که در سلامت قربانی گذاشته و همچنین شرایط قربانی، میزان آن را تعیین می کند. به دیه ی غیرمقدر ارش می گویند.

راه های اثبات دیه:
مطابق با ماده ۴۵۴ قانون مجازات اسلامی،  دلایلی که میتوان از طریق آن ها دیه را اثبات نمود عبارتند از:

۱- اقرار

۲- دو شاهد مرد

۳- یک شاهد مرد و دو شاهد زن

۴- یک شاهد مرد یا دو شاهد زن به همراه سوگند مدعی

مهلت پرداخت دیه
مهلت پرداخت دیه:
مطابق با ماده ۴۸۸ قانون مجازات اسلامی، مهلت پرداخت دیه از زمانی که جنایت اتفاق افتاده باشد حساب می شود.

حال چنانچه جنایت عمد باشد تا یک سال قمری، اگر جنایت شبه عمد باشد تا دو سال قمری و در جنایتی که خطای محض باشد تا سه سال قمری از وقوع جنایت، مهلت پرداخت دیه می باشد.

مدت های مذکور در این ماده، مهلت های قانونی می باشند اما طرفین می توانند نسبت به این موضوع  توافق نموده و مهلت دیگری را تعیین نمایند.

نکته ۲:مهلت های مذکوراز زمان وقوع جنایت می باشد و نه از زمان صدور حکم قطع.

مسئول پرداخت دیه:
طبق قانون مجازات اسلامی، مسئول پرداخت دیه با مرتکب جنایت، عاقله و یا بیت المال بسته به شرایط می باشند.

همه کسانی که در زمان فوت می توانند ارث ببرند به صورت مساوی باید دیه پرداخت نمایند.

عاقله کیست؟
مطابق با ماده ۴۶۸ قانون مجازات اسلامی، بستگان پدر و مادری که ذکور باشند به ترتیب طبقات ارث، عاقله نامیده می شوند.

دیه سال ۱۴۰۰:
دیه در سال ۱۴۰۰ نسبت به سال ۱۳۹۹، افزایش ۴۵ درصدی داشته است و مبلغ آن را ۴۸۰ میلیون تومان اعلام کرده اند که در ماه های حرام ۲ برابر یعنی ۶۴۰ میلیون تومان می شود که این مبلغ از یکم فروردین ۱۴۰۰ لازم الاجرا می باشد.

نکته: باید به این نکته مهم توجه داشت که دیه زن، نصف دیه مرد می باشد.

جهت مشاهده جدول محاسبه نرخ دیه در سال ۱۴۰۰ به لینک زیر مراجعه کنید.

جدول محاسبه نرخ دیه

ماه های حرام :

همانطور که میدانید دیه در ماه های حرام، دو برابر می شود.

۴ ماه قمری محرم، ذی القعده، ذی الحجه و رجب ماه های حرام می باشند.

دیه کامل

دیه کامل چقدر است:
شرع و قانون با توجه به نوع آسیب و عضو آسیب دیده، دیه اعضا را ( نسبت به دیه کامل) مشخص نموده است اما به عضو های اصلی که از آن ها یک عدد موجود است و در واقع تک هستند، دیه ی کامل تعلق می گیرد مانند زبان.

دیه ی اعضای زوج مانند گوش ها، چشم ها در صورتی که هردو آسیب ببینند به صورت کامل و اگر یکی از آن ها آسیب ببیند نصف دیه کامل می باشد.

نکته: از بین رفتن تمام دندان ها، از بین بردن تمامی انگشتان هر دو دست یا هر دو پا، قطع نخاع شدن، شکسته شدن کمر در صورتی که فرد نتواند بشیند، شکسته شدن گردن به گونه ای که خم گردد و باعث کوتاه شدن قد شود، کندن مژه های هر دو پلک و موی سر در صورتی که دیگر رویش نداشته باشد و شکسته شدن استخوان ترقوه  مشمول دیه کامل می شوند.

دیه منافع چیست:
علاوه بر اعضا، شرع برای از بین رفتن منافع هم دیه مقدر نموده است.

تعقل، بینایی، شنوایی و بویایی جزء منافع محسوب میشوند که برای آن ها دیه تعیین شده است البته چشایی هم جزء منافع محسوب می شود اما برای آن دیه تعیین نشده و در صورت از بین رفتن، به آن ارش تعلق می گیرد.

دیه سقط جنین:
سقط جنین نیز شامل دیه می شود و مقدار دیه ی آن بستگی به تکامل جنین در ماه های بارداری دارد که اگر روح در آن دمیده شده باشد، دیه  طبق جنسیت (پسردیه کامل و دختر نصف دیه کامل) به او تعلق می گیرد.

نکته: باید به این نکته مهم توجه نمود که اگر مادر باردار از روی عمد  کاری کند که باعث سقط جنین شود باید دیه جنین را به وراثش بپردازد.

دیه جنایت بر میت:
مطابق با ماده ۷۲۲ قانون مجازات اسلامی، اگر جنایتی بر میت وارد شود برای مثال دست یا سر او را از بدن جدا کنند و یا هرگونه جنایت دیگر، مشمول دیه خواهد شد و نکته ی مهم این جاست که دیه جنایت بر میت، به ارث نمی رسد و متعلق به خود اوست و در صورتی که فرد فوت شده به کسی بدهکار بوده باشد صرف بدهی های وی و اگر این طور نباشد صرف امور خیریه، به نفع او می شود.

نکته: جنایت بر میت حتی اگر عمدی باشد، موجب قصاص نمی شود.